Finanse osobiste

Inflacja

Inflacja to wzrost cen, przez który za tę samą kwotę można kupić coraz mniej. Pieniądze nie znikają z konta, ale tracą siłę nabywczą. To najcichszy koszt w każdym budżecie domowym, bo nie widać go na żadnym rachunku.

Co to jest
Wzrost cen, przez który pieniądz traci wartość
Jak się mierzy
Wskaźnikiem CPI, na podstawie koszyka GUS
Cel inflacyjny NBP
2,5% rocznie, z dopuszczalnym odchyleniem 1 punktu
Kogo dotyczy najbardziej
Osób trzymających oszczędności w gotówce

Jak się ją mierzy

Inflację mierzy się wskaźnikiem CPI. GUS co miesiąc sprawdza ceny kilkuset towarów i usług, od chleba po paliwo i czynsz. Wszystko to razem tworzy tak zwany koszyk, który ma odpowiadać zakupom przeciętnego gospodarstwa domowego. Zmiana kosztu tego koszyka rok do roku to właśnie podawana inflacja.

Wskaźnik jest średnią, więc rzadko pasuje do konkretnej rodziny. Kto nie ma samochodu, nie odczuje podwyżki paliwa. Kto wynajmuje mieszkanie, odczuje wzrost czynszów mocniej niż osoba z własnym lokum.

Roczna strata na poduszce934 zł

Tyle traci w ciągu roku poduszka wielkości sześciu miesięcy Twoich wydatków, jeśli leży na koncie bez odsetek przy inflacji 5%.

Ile zostaje ze 100 zł

Inflacja działa jak procent składany, tylko w drugą stronę: liczy się od kwoty, która już stopniała.

Po ilu latachIle realnie warte jest dzisiejsze 100 zł
10 latok. 74 zł
20 latok. 55 zł
30 latok. 41 zł

Zestawienie zakłada inflację 3% rocznie, czyli poziom uznawany za spokojny1. Nawet przy tak niskiej inflacji gotówka trzymana przez trzydzieści lat traci ponad połowę wartości.

Po 20 latach 10 000 zł z szuflady kupi tyle, co dziś 5 537 złIle naprawdę warte jest 10 000 zł przy inflacji 3% rocznie, w dzisiejszych złotych.
02 5005 0007 50010 000po 10 latach: 7 441 złpo 20 latach: 5 537 złzjadła inflacja: 4 463 złna banknocie: 10 000 zł05101520 lat
05 00010 00010 lat: 7 441 zł20 lat: 5 537 złinflacja zjadła 4 463 złna banknocie01020 lat

Wartość realna: 10 000 zł podzielone przez 1,03 tyle razy, ile mija lat. Przed takim spadkiem chronią obligacje indeksowane inflacją.

Cel inflacyjny NBP

Bank centralny nie dąży do zera. Celem NBP jest inflacja na poziomie 2,5% rocznie, z dopuszczalnym odchyleniem o jeden punkt procentowy w górę lub w dół2. Niska i przewidywalna inflacja ułatwia planowanie firmom i rodzinom, a delikatny wzrost cen zachęca do inwestowania zamiast trzymania gotówki. Narzędziem, którym bank centralny wpływa na inflację, są stopy procentowe.

Jak się przed nią bronić

W gotówce przed inflacją nie da się ukryć. Da się natomiast trzymać pieniądze tam, gdzie pracują.

Miarą, na którą się wtedy patrzy, jest realna stopa zwrotu, czyli zysk po odjęciu inflacji i podatku.

Jest jedno rozwiązanie dostępne dla każdego, którego oprocentowanie z definicji goni ceny: obligacje indeksowane inflacją.

Słownik pojęć

  • CPI: wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych, miara inflacji.
  • Koszyk: zestaw towarów i usług, których ceny bada GUS.
  • Siła nabywcza: ile realnie można kupić za daną kwotę.
  • Cel inflacyjny: poziom inflacji, do którego dąży bank centralny.

Przypisy

  1. Wartości ilustracyjne przy założeniu stałej inflacji 3% rocznie; rzeczywista inflacja zmienia się z roku na rok. ↩

  2. Cel inflacyjny NBP wynosi 2,5% z odchyleniem o 1 punkt procentowy; wymaga weryfikacji na bieżącą datę. ↩

Najczęstsze pytania

Dlaczego moja inflacja wydaje się wyższa niż podawana?

Bo wskaźnik opisuje koszyk przeciętnego gospodarstwa, a każdy kupuje co innego. Osoba spłacająca kredyt i jeżdżąca dużo samochodem odczuwa inne podwyżki niż osoba bez auta. Podawana liczba to średnia, a nie osobisty rachunek.

Czy inflacja jest zawsze zła?

Niska i przewidywalna inflacja uchodzi za normalny element gospodarki i właśnie dlatego bank centralny ma cel na poziomie 2,5%, a nie zera. Problemem jest inflacja wysoka lub skacząca, bo uniemożliwia planowanie i szybko zjada oszczędności.

Czytaj dalej

2 źródła

  1. GUS (wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych)
  2. NBP (informacje o celu inflacyjnym i polityce pieniężnej)

Hasło zaktualizowane 17 lipca 2026.