Kredyty i pożyczki

Zdolność kredytowa

Zdolność kredytowa to odpowiedź banku na jedno pytanie: czy ta osoba udźwignie spłatę.

Bank liczy ją przed wydaniem decyzji. Bierze udokumentowane dochody, odejmuje raty innych zobowiązań i szacowane koszty życia rodziny. To, co zostaje, wyznacza maksymalną ratę.1

Definicja
Oceniona przez bank możliwość spłaty kredytu
Główne czynniki
Dochód, zobowiązania, okres i oprocentowanie
Miara obciążenia
DSTI, czyli udział rat w dochodzie
Element ostrożnościowy
Bufor stopy procentowej

Sposób obliczania

Bank zaczyna od dochodu netto, czyli od kwoty, która wpływa na konto.

Potem odejmuje trzy rzeczy: raty innych kredytów, koszty utrzymania rodziny i szacowaną ratę nowego kredytu.

Udział wszystkich rat w dochodzie ma swoją nazwę: wskaźnik DSTI. Im jest wyższy, tym mniej bank pożyczy.

Na wynik wpływa też okres spłaty i rodzaj oprocentowania, opisany w haśle Oprocentowanie stałe vs zmienne. Oba zmieniają wysokość raty, którą bank bierze do rachunku.

flowchart TD
A["Dochód netto"] --> D["Nadwyżka na ratę"]
B["Zobowiązania i limity"] --> D
C["Koszty utrzymania"] --> D
D --> E["Kwota kredytu"]
F["Okres i oprocentowanie"] --> E
Czynniki uwzględniane przy ocenie zdolności kredytowej.
Rata, którą bank uzna2 557 zł

Banki liczą, że na ratę może iść mniej więcej połowa dochodu po odjęciu kosztów życia. To punkt wyjścia, nie obietnica.

Czynniki obniżające zdolność

Zdolność obniża wszystko, co co miesiąc zabiera pieniądze z konta. Przede wszystkim raty innych kredytów.

Osobną sprawą są karty kredytowe i limity w koncie. Tu jest pułapka: bank liczy je do pełnej wysokości limitu, nawet jeśli nikt z nich nie korzysta. Powód jest prosty. Można je wykorzystać w każdej chwili.

Zdolność zmniejszają też poręczenia udzielone innym osobom oraz złe wpisy w historii kredytowej w bazie BIK.

Forma zatrudnienia

Bank patrzy na dwie rzeczy: ile ktoś zarabia i jak pewny jest ten dochód. Sama forma umowy jest drugorzędna.

Umowa o pracę na czas nieokreślony po prostu ułatwia udokumentowanie dochodu.

Przy własnej działalności bank wymaga zwykle dłuższej historii. Dochód liczy po odjęciu kosztów i obniża go, jeśli mocno się waha.

Podobnie traktuje umowy zlecenia, umowy o dzieło i zarobki z zagranicy.

Bufor stopy procentowej

Przy zmiennym oprocentowaniu bank nie liczy zdolności od dzisiejszej stopy. Dokłada do niej bufor, czyli zapas bezpieczeństwa.

Sprawdza w ten sposób jedno: czy rodzina udźwignęłaby ratę, gdyby stopy poszły w górę.2

Na ocenę wpływa też wkład własny. Im wyższy, tym mniejszy kredyt i mniejsze ryzyko banku. Cały rachunek najlepiej porównywać przez RRSO.

Słownik pojęć

  • DSTI: udział sumy rat w miesięcznym dochodzie netto gospodarstwa domowego.
  • Bufor stopy procentowej: ostrożnościowa nadwyżka stopy przyjmowana do wyliczenia zdolności.
  • Współkredytobiorca: osoba przystępująca do kredytu, której dochód powiększa zdolność.

Przypisy

  1. Zasady oceny zdolności opisuje Rekomendacja S Komisji Nadzoru Finansowego. ↩

  2. Obowiązek stosowania bufora stopy przy zmiennym oprocentowaniu wynika z Rekomendacji S. Jego wysokość się zmienia, więc warto ją sprawdzić na dzień wniosku. ↩

Najczęstsze pytania

Czy limit na karcie kredytowej obniża zdolność, jeśli go nie używam?

Tak. Bank traktuje przyznany limit karty i limit w koncie jako potencjalne zadłużenie do pełnej wysokości, ponieważ w każdej chwili można je wykorzystać. Zamknięcie nieużywanych limitów zwykle podnosi zdolność.

Czy działalność gospodarcza obniża zdolność wobec umowy o pracę?

Niekoniecznie. Bank ocenia stabilność i wysokość dochodu, a nie samą formę zatrudnienia. Przy działalności gospodarczej zwykle wymaga dłuższej historii dochodów i uwzględnia ich zmienność oraz koszty.

Jak podnieść zdolność kredytową?

Najczęściej pomaga spłata i zamknięcie zbędnych zobowiązań, wydłużenie okresu kredytu, dołączenie współkredytobiorcy o dochodach oraz uporządkowanie historii w bazach kredytowych.

Czytaj dalej

2 źródła

  1. Rekomendacja S Komisji Nadzoru Finansowego dotycząca zarządzania ekspozycjami kredytowymi zabezpieczonymi hipotecznie
  2. Materiały edukacyjne dotyczące oceny zdolności kredytowej

Hasło zaktualizowane 17 lipca 2026.