Trzeci filar
Dobrowolna część systemu emerytalnego: IKE, IKZE, PPK i prywatne plany. Czym różni się od ZUS i dlaczego to jedyny filar, nad którym masz pełną kontrolę.
- Typowo w twojej branży
- Charakter
- Dobrowolny, prywatny, dziedziczony
- Formy
- IKE · IKZE · PPK · plany prywatne
- Kto decyduje o pieniądzach
- Wyłącznie oszczędzający
- Korzyści podatkowe
- Zwolnienia z podatku Belki lub ulga PIT
Trzy filary w skrócie
Polski system emerytalny stoi na trzech filarach.
Pierwszy to ZUS. Jest obowiązkowy. Składki nikomu nie leżą na koncie, tylko od razu idą do dzisiejszych emerytów.
Drugi to subkonto w ZUS i OFE. Też obowiązkowy, ale częściowo inwestowany.
Trzeci to wszystko, co człowiek zbuduje sam. Chodzi o IKE, IKZE, PPK i prywatne plany emerytalne.
Prognozy stopy zastąpienia mówią jasno: za kilka dekad dwa pierwsze filary dadzą około jednej czwartej ostatniej pensji. Trzeci filar przestał więc być dodatkiem. Stał się głównym sposobem na utrzymanie dotychczasowego życia, co opisuje artykuł o prywatnej emeryturze.
Czym filary się różnią
Cztery różnice mają praktyczne znaczenie.
| Zagadnienie | Filar I · ZUS | Filar III · prywatny |
|---|---|---|
| Udział | Obowiązkowy | Dobrowolny |
| Własność środków | Zapis księgowy w ZUS | Prywatny kapitał |
| Dziedziczenie | Brak | 100% dla bliskich |
| Wysokość świadczenia | Decyduje ustawodawca | Decydują własne wpłaty |
Cała różnica sprowadza się do jednego. W pierwszym filarze zasady może w każdej chwili zmienić Sejm. W trzecim filarze zasady są w umowie, a pieniądze należą do konkretnej osoby.
Jak zacząć budować trzeci filar
Dla większości osób sensowna kolejność wygląda tak.
Najpierw PPK. Dopłaty od pracodawcy i od państwa to pieniądze, których nie da się dostać nigdzie indziej.
Potem IKZE, bo daje zwrot podatku już przy najbliższym rozliczeniu PIT.
Na końcu IKE albo prywatny plan emerytalny na kwoty powyżej limitów.
Te formy można łączyć, bo każda ma osobny limit. Ważniejsze od wyboru idealnego produktu jest samo zaczęcie. Każdy rok zwłoki to rok mniej pracy procentu składanego.
Od czego zacząć
Ta kolejność nie jest przypadkowa. Najpierw bierze się pieniądze, których nie da się zdobyć nigdzie indziej. Potem najszybszą ulgę podatkową. Na końcu to, co daje największą swobodę.
Powyżej tych limitów wchodzi prywatny plan emerytalny. Nie ma w nim limitu wpłat, jest za to ochrona kapitału i dziedziczenie. Razem tworzy to prywatną warstwę emerytury, opisaną w artykule o prywatnej emeryturze.
Najczęstsze pytania
Czy trzeci filar jest obowiązkowy?
Nie (i to jego definicyjna cecha. Pierwszy filar (ZUS) jest obowiązkowy dla każdego pracującego, PPK zapisuje automatycznie, ale można zrezygnować, a IKE, IKZE i plany prywatne zakłada się wyłącznie z własnej woli)
Co się dzieje z pieniędzmi z trzeciego filaru po śmierci?
Podlegają dziedziczeniu w całości (trafiają do wskazanych osób lub spadkobierców, w większości form bez podatku od spadków. To zasadnicza różnica wobec składek w pierwszym filarze, które nie są dziedziczone)
Czy można mieć kilka form trzeciego filaru naraz?
Tak, i to typowa strategia: PPK dla dopłat pracodawcy, IKZE dla bieżącej ulgi podatkowej, IKE lub plan prywatny na resztę. Limity wpłat każdej formy są niezależne.
Czytaj dalej
- Prywatna emeryturaDlaczego emerytura z ZUS nie wystarczy, jak pewnie pokonać inflację i jak zbudować własny plan emerytalny.
- Stopa zastąpieniaStosunek pierwszej emerytury do ostatniej pensji.
- IKE i IKZEDwa konta, dzięki którym od zysków z inwestycji nie płaci się podatku.
- PPK (Pracownicze Plany Kapitałowe)Jak działa PPK, ile wpłaca pracownik, ile pracodawca i państwo, i co dzieje się z pieniędzmi przy wypłacie.
- PPE (Pracownicze Programy Emerytalne)Program emerytalny, w którym pracodawca dopłaca do 7% pensji na twoją przyszłą emeryturę.
2 źródła
- Ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych
- OECD Pensions at a Glance 2023
Hasło zaktualizowane 14 lipca 2026.